Dziś niedziela , 05 lutego 2023 r.
 

Przechowywania dokumentów w archiwach i biurach parafialnych

W poniższym artykule można się zapoznać z fundamentalnymi kwestiami dotyczącymi przechowywania dokumentów w archiwach i biurach parafialnych.

 

Pamiętaj! W celu uzyskania informacji lub przeprowadzenia profesjonalnej konserwacji dokumentów czy ksiąg należy zwrócić się do Archiwum Archidiecezjalnego w Szczecinie.


 

 

1. Stwórz dobre warunki do przechowywania dokumentów i księg parafialnych.

Zalecane warunki przechowywania papieru w archiwach, bibliotekach i muzeach to stabilna temperatura około 16-18oC i wilgotność względna (RH) pomiędzy 45 a 55%. Ten "idealny" klimat trudno utrzymać w pomieszczeniach parafialnych. Jednak za pomocą prostych działań możemy stworzyć na tyle dobre warunki, na ile to możliwe. Wysuszanie powietrza przez centralne ogrzewanie możemy ograniczyć stosując nawilżacz powietrza. Temperatura w pomieszczeniu nie powinna przekraczać 21OC. W czasie lata, gdy jest szczególnie gorąco, zaleca się w miarę możliwości zamykanie drzwi, okien i zasłanianie zasłon. W żadnym razie nie wolno wieszać obiektów na wilgotnych ścianach, ani ustawiać pudeł z dokumentami i książkami przy nich. Nie należy instalować półek z księgami w pobliżu kaloryferów. Chronić księgi, dokumenty, rysunki i mapy przed bezpośrednim działaniem światła słonecznego oraz nie oświetlać oprawionych obiektów na papierze punktowym światłem. Zarówno światło słoneczne, jak i sztuczne zawierają promieniowanie ultrafioletowe i emitują ciepło. Oba te czynniki są szkodliwe dla papieru.

2. Dobieraj odpowiednie materiały do przechowywania dokumentów.

Odradza się używanie syntetycznych koszulek zawierających plastyfikatory. Należy unikać tekturowych segregatorów i pudeł zawierających kwas i ligninę (ścier drzewny). Najlepiej przechowywać dokumenty w opakowaniach przeznaczonych specjalnie do tego celu. Powinniśmy usunąć z dokumentów wszystkie spinacze biurowe i metalowe zszywki, które rdzewieją i uszkadzają papier. Należy zadbać o to, aby w czasie oprawy wszystkie grafiki i rysunki otrzymały bezkwasowe passe-partout.

3. Z szacunkiem obchodź się ze starą księgą/książką.

Jeśli księga nie otwiera się łatwo, nigdy nie należy robić tego na siłę. W takim przypadku zaleca się otwarcie tomu w pozycji litery V i oparcie okładek na dwóch zrolowanych kawałkach tkaniny. Pamiętaj, aby grube księgi otwierać pośrodku i dopiero po oparciu okładek przejść do żądanej strony.

 4. Unikaj zniszczenia ksiąg podczas wyciągania ich z półek.

Nigdy nie należy wyjmować księgi z półki ciągnąc ją za grzbiet lub górny brzeg grzbietu. Należy wysunąć tom do przodu, popychając go od tyłu palcami ku przodowi, lub cofnąć sąsiadujące tomy popychając je lekko ku tyłowi. Dbając o to, aby książki nie były ułożone na półce zbyt ciasno, umożliwimy wyciąganie ich bez uszkadzania okładek.

5. Uważaj podczas kserowania ksiąg.


Promieniowanie świetlne nowoczesnych kopiarek w zasadzie nie powinno spowodować zniszczenia papieru podczas jednorazowego działania. Uszkodzeniu może jednak ulec konstrukcja i oprawa książki, jeśli fotokopiowanie wykonywane jest bez szczególnej ostrożności. W żadnym razie nie należy przyciskać rozłożonej cennej książki pokrywą kopiarki. Zabytkowych książek w ogóle nie należy kserować.

6. Domowym sposobem nie czyść skórzanych i pergaminowych oprawy ksiąg.

Konserwacja opraw ksiąg powinna być wykonywana wyłącznie przez specjalistów konserwatorów. W razie zastosowania niewłaściwych środków do czyszczenia opraw książkowych, mimo najlepszych chęci, można spowodować zniszczenie skóry i pergaminu. Nigdy nie należy używać domowych środków czyszczących do usuwania plam na oprawach, ani stosować tłuszczy czy wosków (jak wosk pszczeli), pasty do butów, oleju lnianego itp. do opraw książkowych.

7. Sam nie naprawiaj przedarcie papieru.

Wszystkie taśmy samoprzylepne mają ogromną wadę - ich klej powoduje poważne zniszczenia papieru. Podobnie jak w przypadku zniszczeń skóry i pergaminu należy zwrócić się o pomoc do konserwatora.

8. Księgi powinny zostać odkwaszone.

Gdy papier jest zbyt kwaśny i zawiera ligninę (ścier drzewny) wtedy żółknie, staje się słaby, łatwo ulega przedarciom. Może on stać się kruchy do tego stopnia, że nie nadaje się już do użytku. Problem ten występuje w papierze XIX i XX wiecznym, a obecnie w papierze książek kieszonkowych i gazetowym. Odpowiednie warunki przechowywania ograniczają ten proces. Kwaśny papier z dużą zawartością ligniny powinien zostać odkwaszony oraz należy wprowadzić rezerwę alkaliczną. Papier książek i dokumentów pochodzących sprzed 1800 roku jest lepszej jakości i często nie wymaga odkwaszenia.

9. Chroń dokumenty i księgi przed atakami owadów i pleśni.


Atak pleśni najbardziej zagraża dokumentom i księgom mokrym lub wilgotnym. Zamoczone woluminy powinny być wysuszone tak szybko, jak to możliwe. W przypadku, gdy tylko kilka ksiąg uległo zamoczeniu, najprostszym działaniem jest wysuszenie otwartych woluminów ciepłym strumieniem powietrza i zastosowanie wentylatorów powodujących ruch powietrza (przeciąg). Ważne jest częste wietrzenie pomieszczenia, gdzie odbywa się suszenie książek, np. poprzez otwieranie okien. Większe ilości zalanych książek powinny być poddane głębokiemu zamrażaniu tak szybko, jak to możliwe i w późniejszym etapie wysuszone z pominięciem fazy ciekłej (tzw. liofilizacja) - w tym celu należy skontaktować się z profesjonalną firmą. Współczesne papiery o specjalnie wykończonej powierzchni, np. kredowane w wyniku zalania mogą ulec nieodwracalnemu zniszczeniu.
Innym przypadkiem tzw. biodegradacji jest atak owadów. Zjawisko to związane jest z warunkami klimatycznymi i zachowaniem higieny. Dla zwalczania owadów specjalistyczne firmy rozwinęły skuteczne metody. W celu ratowania pojedynczych książek czy dokumentów stosuje się domowe środki zwalczania owadów, zawijając zaatakowane przedmioty w plastykową folię na okres około dwóch tygodni. Należy uważać, aby księgi nie zetknęły się bezpośrednio ze środkami owadobójczymi.
Zawsze należy dokładnie sprawdzić dokumenty, które pozyskaliśmy z niepewnego źródła, piwnicy lub strychu, zanim włączymy je do domowego zbioru. Należy upewnić się, że nie są one zaatakowane przez owady lub pleśnie.

10. Profesjonalizm.

W celu uzyskania kompetentnej porady i przeprowadzenia  profesjonalnej konserwacji dokumentów czy ksiąg należy zwrócić się do Archiwum Archidiecezjalnego w Szczecinie. Instytucja ta pokieruje już dalej procesem konserwacji oddając woluminy do specjalisty konserwatora.

 

Odsłon: 2024
  
Projektowanie stron internetowych - Agencja Interaktywna szczecin